Çocuğun dişi kırıldı veya yerinden çıktıysa ne yapılmalı?

Kalıcı bir diş yerinden tamamen çıktıysa zaman en kritik etkendir — ilk 30-60 dakika içinde değerlendirme, dişin yerine tutunma ihtimalini belirgin şekilde etkiler. Diş kuru bırakılmamalı, kök yüzeyi ovulmamalıdır.

Diş tamamen yerinden çıktıysa

Aşağıdakiler kliniğe ulaşana kadarki genel ilk yardım bilgisidir; hekim muayenesinin yerine geçmez.

1. Dişi kron kısmından (ağızda görünen beyaz bölümden) tut. Köke dokunma.
2. Kirliyse musluk suyunda birkaç saniye durula. Fırçalama, ovma, sabun kullanma.
3. Kuru bırakma. En uygun taşıma ortamı süt; yoksa çocuğun kendi tükürüğü ya da serum fizyolojik olur. Suyun içinde uzun süre bekletmek kök hücrelerine zarar verir.
4. Vakit kaybetmeden kliniğe git.

Süt dişi yerinden çıktıysa yerine takılmaya çalışılmaz. Alttaki kalıcı diş germine zarar verme riski vardır; yine de çocuğun aynı gün değerlendirilmesi gerekir. Hangi dişin süt hangisinin kalıcı olduğundan emin değilsen karar verme, dişi uygun ortamda getir — ayrımı hekim yapar.

Yuvadan kanama varsa temiz gazlı bezi bölgeye koyup çocuğa on dakika kesintisiz ısırt; arada kaldırıp bakmak yeni oluşan pıhtıyı söker. Yolda çocuğu dik oturt, yanağın dışına soğuk uygula ve o tarafla ısırmasına izin verme.

Diş kırıldıysa

Kırık parçayı bulabiliyorsan onu da süt içinde getir; bazı vakalarda parça yeniden yapıştırılabilir. Kırık yüzey pembemsi bir nokta gösteriyorsa sinir dokusu açığa çıkmış olabilir, bu daha acil bir tablodur. Keskin kenar dili ya da yanağı kesiyorsa üzerine küçük bir gazlı bez veya ortodontik mum koyulabilir; kenarı evde törpülemeye çalışma.

Yetişkinde kırık diş için de aynı ilkeler geçerli — dişim kırıldı sorumuzda ayrıntılı anlattık.

Diş yerinden oynadıysa ama çıkmadıysa

Elle itip yerine oturtmaya çalışma. Çocuğa yumuşak gıda ver, o bölgeyi kullandırma ve aynı gün içinde hekime götür.

Ne zaman doğrudan hastane acili?

• Bilinç kaybı, kusma, baş dönmesi (kafa travması şüphesi)
• Durmayan kanama
• Çene hareketinde kilitlenme veya belirgin şekil bozukluğu

Bu belirtiler varsa diş kliniğinden önce hastane acil servisine gidilmelidir.

Sonrasında

Yerine yerleştirilen dişler genellikle bir süre komşu dişlere sabitlenerek takip edilir; kontrol randevuları atlanmamalıdır çünkü darbe alan dişte haftalar sonra renk değişikliği veya kök sorunu görülebilir. Çocuğun düzenli takibi için çocuk diş hekimliği sayfamıza, gece veya hafta sonu erişim için 24 saat açık klinikler sayfamıza bakabilirsin. Travma sonrası takipte pedodonti uzmanı mı genel diş hekimi sorusunu ayrı bir sayfada ele aldık.

---