Roken en implantaten: wat het werkelijk verandert

De bovenkaak is gevoeliger dan de onderkaak

Dit onderscheid staat zelden op een offerte, terwijl het voor uw verwachtingen uitmaakt. Het bot in de onderkaak is dichter en steviger; in de bovenkaak, en vooral achterin, is het sponziger en dunner, met de kaakholte er direct boven. In dat zachtere bot telt elke factor die de genezing beïnvloedt zwaarder mee.

Voor wie rookt en achterin de bovenkaak implantaten laat plaatsen, stapelen de omstandigheden zich dus op. Komt er ook een sinuslift of botopbouw bij, dan geldt dat dubbel: aangebracht bot moet zich omvormen tot eigen, belastbaar bot, en dat proces is nog gevoeliger voor omstandigheden dan een implantaat in gezond bot. Wat botopbouw met uw planning doet, staat bij te weinig kaakbot, botopbouw en sinuslift.

Het venster rond de ingreep weegt het zwaarst

Hier zit het bruikbare nieuws. Het is niet zo dat de schade zich gelijkmatig over de jaren verdeelt; het moment waarop roken het meeste verschil maakt, is scherp begrensd. Dat zijn de dagen en weken waarin de wond dichtgaat en de hechting aan het bot op gang komt.

Klinieken vragen daarom doorgaans om een periode van stoppen vóór en na de ingreep. Hoe lang precies verschilt per behandelaar en per ingreep, en het is een afspraak, geen natuurwet. Wat u ervan moet onthouden: het is de enige periode waarin een gedragsverandering rechtstreeks in het resultaat terechtkomt.

Voor veel mensen is definitief stoppen geen realistische belofte, en het helpt niemand om te doen alsof. Het realistische alternatief is smaller en haalbaarder:

1. Zet de stopperiode als afspraak in uw agenda, met een begindatum die vóór de reis ligt, niet op de dag van vertrek.
2. Regel de hulpmiddelen en de begeleiding vóórdat u weg bent, want in een vreemde stad valt dat niet even te improviseren.
3. Houd de eerste dagen na de ingreep hoe dan ook vrij van inhaleren op een verse wond, ook als de rest niet lukt.
4. Vertel het de behandelaar zoals het is, ook als het niet gelukt is.

Dat laatste punt is geen moraal maar planning. Een behandelaar die weet dat u rookt, kan de indicatie, de belastingsduur en de controlemomenten daarop aanpassen; een behandelaar die het niet weet, doet dat niet en ontdekt het pas als er iets loskomt.

Botverlies komt later dan mislukking

Een implantaat dat in de eerste maanden niet vastgroeit, meldt zich snel. De tweede route is trager en stiller: peri-implantitis, ontsteking van het weefsel rond een implantaat dat het jarenlang goed deed, met botverlies eromheen. Roken is daarbij een van de erkende risicofactoren.

Het verraderlijke eraan is dat een implantaat geen gaatjes krijgt en geen zenuw heeft die piept. Het verlies gaat over bot, niet over pijn, en het wordt gezien op een röntgenfoto en gemeten met een pocketsonde – niet gevoeld. Dat maakt de periodieke controle hier belangrijker dan bij een natuurlijke tand; hoe zo’n controle eruitziet, staat bij controle en reiniging na implantaten. Wanneer een ontsteking rond een implantaat wél acuut wordt, leest u bij ontsteking na een implantaat.

De e-sigaret is geen vrijbrief

Wie overstapt op dampen of op nicotinezakjes, haalt de verbranding uit het verhaal. Dat is winst, en die winst is echt. De nicotine zelf blijft echter doen wat ze deed: bloedvaten vernauwen. Voor de doorbloeding van een genezende wond is dat het onderdeel dat telt.

Over de langere termijn rond implantaten bestaat bovendien veel minder onderzoek dan over sigaretten, simpelweg omdat het product jonger is. Afwezigheid van bewijs is geen bewijs van afwezigheid. Behandel het rond de ingreep daarom als nicotine, meld het op het intakeformulier, en ga er niet van uit dat het onder een stopadvies uit valt.

Een kliniek die er niet naar vraagt, vertelt iets over zichzelf

Hier kunt u vóór het boeken iets aflezen. Roken hoort op elk fatsoenlijk intakeformulier te staan, samen met de vraag hoeveel en hoe lang. Blijft die vraag uit terwijl er wel een plan met implantaten wordt gemaakt, dan is dat een signaal over de intake, niet over uw longen.

Twee vragen om zelf te stellen, schriftelijk:

• Verandert mijn rookgedrag iets aan uw planning, aan het aantal implantaten of aan de wachttijd tot de kroon erop kan?
• Wat staat er in uw garantievoorwaarden over roken?

Die tweede vraag wordt vaak overgeslagen en levert het meeste op. Bij een deel van de aanbieders sluit de kleine letter precies dit uit. Dat is niet per se oneerlijk – de invloed is reëel – maar u wilt het weten vóórdat het misgaat, niet erna. Wat een garantie op afstand overigens waard is, is een verhaal apart: zie wie buitenlands tandwerk herstelt.

Begeleiding bij stoppen zit hier wél in het pakket

Dan de praktische kant, en die is in Nederland gunstiger dan de meeste mensen denken. Een stoppen-met-rokenprogramma valt onder de basisverzekering en gaat bij een gecontracteerde aanbieder niet ten koste van uw eigen risico; uw huisarts of praktijkondersteuner kan u daarnaar verwijzen en weet welke aanbieders dat zijn. In België bestaat er een vaste terugbetaling voor begeleiding door een tabakoloog. Die is overheidsbreed geregeld en in Vlaanderen anders belegd dan in Brussel en Wallonië, maar u heeft er in alle gevallen recht op; wat een ziekenfonds daar via de aanvullende verzekering bovenop doet, verschilt wél per ziekenfonds.

Wat u ermee kunt: een behandelreis geeft u een datum om naartoe te werken. Dat is voor dit soort trajecten een bruikbaarder aanknopingspunt dan een goed voornemen zonder deadline. Begin er dan wel vroeg genoeg mee, want de voorbereiding vraagt net zo goed tijd als de rest van uw planning; wat daar allemaal bij komt kijken, staat in wat u thuis regelt voordat u vertrekt.

Wat hier niet staat, is dat u het recht op behandeling verspeelt. Niemand weigert u zorg omdat u rookt, en implantaten bij rokers zijn geen verloren zaak; ze vragen een scherpere indicatie, strakkere nazorg en een eerlijker gesprek vooraf. De kliniek die dat gesprek met u voert, geeft u iets waarop u ja of nee kunt zeggen. De kliniek die het overslaat, laat het onderwerp liggen tot het jaren later terugkomt – en dan zit u er alleen mee.