Odprysk lub pęknięcie korony: co właściwie się złamało

Do wizyty: odłamek, ostra krawędź, strona żucia

Kilka rzeczy robi się od razu i żadna z nich nie wymaga wiedzy fachowej.

1. Odłamek zachować. Najlepiej w suchym, zamykanym pojemniku. Rzadko nadaje się do przyklejenia, ale pokazuje lekarzowi kształt i barwę brakującego fragmentu.
2. Ostrą krawędź osłonić. Jeżeli kaleczy język lub policzek, pomaga kawałek wosku ortodontycznego z apteki przyciśnięty do krawędzi. Pilnik do paznokci i papier ścierny odpadają: rysują powierzchnię i mogą pogłębić pęknięcie.
3. Nie gryźć po tej stronie. Twarde skórki, lód i ciągnące się słodycze powiększają uszkodzenie.
4. Niczego nie kleić samodzielnie. Klej błyskawiczny nie jest przeznaczony do jamy ustnej, drażni dziąsło i utrudnia późniejszą naprawę.

Gdy korona wypadła w całości, trzeba jeszcze chronić odsłonięty ząb: koronę przechowuje się w pojemniku, nie przykleja jej samodzielnie, a z wizytą nie zwleka dłużej niż kilka dni, bo odsłonięty ząb bywa nadwrażliwy, łatwiej się łamie, a zęby sąsiednie potrafią przesunąć się w lukę. Jeśli zaś ceramika wyszczerbiła się kilka dni lub tygodni po oddaniu pracy, dochodzi jedno podejrzenie więcej: zbyt wysoki kontakt z zębem przeciwstawnym, omówiony na stronie o tym, gdy zgryz nie pasuje po leczeniu.

Naprawa kompozytem w ustach i jej granice

Mały odprysk, który nie leży na powierzchni przenoszącej siły żucia, często wystarczy wygładzić i wypolerować. Większy da się uzupełnić w ustach. Lekarz przygotowuje powierzchnię ceramiki odpowiednimi środkami, a brakujący fragment odtwarza kompozytem, czyli tym samym materiałem, z którego wykonuje się białe wypełnienia. Trwa to jedną wizytę i nie wymaga zdejmowania korony.

Naprawa ma wprawdzie swoje granice. Kompozyt szybciej niż porcelana chłonie barwniki i szybciej się ściera, więc na przednim zębie po kilku latach może odcinać się kolorem, a na rozległej powierzchni żującej zwykle nie wytrzymuje długo. Jeżeli pęknięcie sięga głębiej niż warstwa licująca, brzeg korony przestał przylegać do zęba albo spod porcelany widać podbudowę, bezpieczniejszym wyjściem jest nowa korona. Kompozyt pełni wtedy funkcję rozwiązania przejściowego, przydatnego choćby do czasu kolejnego wyjazdu.

Przy odprysku na zębie przednim dochodzi jeszcze kwestia koloru. Naprawiany fragment dobiera się do barwy korony, a ta mogła zostać wykonana w innym laboratorium i z innej masy ceramicznej. Jeżeli naprawa ma być widoczna w uśmiechu, lekarz zwykle uprzedza, że idealne dopasowanie jest trudne, i omawia, czy lepsza będzie naprawa, czy nowa korona od razu. Przy zębach bocznych o wyborze decyduje raczej to, czy odprysk leży w miejscu, na które przy żuciu trafia ząb przeciwstawny.

Przyczyna, bez której nowa korona pęknie tak samo

Do najczęstszych przyczyn należy nocne zaciskanie i zgrzytanie zębami; wiele osób nie wie o tym nawyku, dopóki nie zobaczy jego skutków na ceramice. Pęknięciu sprzyjają także kontakt zgryzowy przenoszący na jedną koronę więcej siły niż na sąsiednie, nagryzienie twardego przedmiotu, uraz oraz zbyt cienko wykonany materiał w miejscu obciążenia. Nowa korona wykonana bez ustalenia przyczyny trafia w te same warunki. Dlatego przed jej wykonaniem lekarz sprawdza zgryz i w razie potrzeby zaleca szynę na noc. Przy rozległych pracach temat przeciążenia wraca co kilka lat; jak taka praca zmienia się w dłuższym okresie, opisuje strona o licówkach i koronach po latach.

Gwarancja, gdy koronę wykonano w Turcji

Tu zaczyna się część, której przy koronie z gabinetu po drugiej stronie ulicy nikt nie musi rozważać. Warunki gwarancji dotyczą zwykle pracy naprawianej przez tę samą klinikę, która ją wykonała, a lista wyłączeń nierzadko obejmuje uraz, niestosowanie zaleconej szyny, pominięte kontrole i ingerencję innego lekarza. Zanim polski gabinet cokolwiek przeszlifuje lub doklei, rozsądnie jest napisać do kliniki: opisać, co się stało, dołączyć zdjęcie z bliska i z pewnej odległości, zapytać wprost, czy naprawa w Polsce wpływa na gwarancję, i poprosić o potwierdzenie na piśmie. Z dokumentacji przyda się też nazwa materiału i oznaczenie koloru, bo bez nich nowy gabinet dobiera odbudowę na oko. Co taki dokument obejmuje w praktyce, opisuje strona o gwarancji kliniki, a jak wygląda poprawianie cudzej pracy w Polsce, strona o poprawianiu pracy wykonanej za granicą.

Gwarancja nie jest przy tym powodem, by z ostrą krawędzią czekać do następnego wyjazdu. Odłamek, który kaleczy język, albo odsłonięty ząb zabezpiecza się na miejscu, a ustalenia, kto odpowiada za ostateczną naprawę, mogą przyjść później.

Objawy, przy których wizyta nie czeka

Silny ból, obrzęk dziąsła lub twarzy albo wyczuwalna ruchomość zęba pod pękniętą koroną to powody, by przyspieszyć termin. Mogą oznaczać pęknięcie korzenia albo zajęcie miazgi, a wtedy zdjęcie i decyzja o dalszym leczeniu nie powinny czekać tygodniami. Jeżeli pod koroną stoi ząb leczony kanałowo, ból bywa słabszy, niż wskazywałaby skala uszkodzenia. Ten sam brak czucia sprawia, że pod koronami rozwija się czasem próchnica, o której pacjent długo nie wie; opisuje ją strona o próchnicy pod koroną. Uszkodzenie po upadku lub uderzeniu w twarz to z kolei uraz: lekarz ocenia wtedy również zęby sąsiednie, wargi i kości, a korona jest tylko jednym z elementów tego badania.