Zwanger en een behandeling in het buitenland

Het tweede trimester is het rustigste raam

Voor zorg die tijdens de zwangerschap nodig is, wordt doorgaans naar het middelste deel gekeken, en dat heeft praktische redenen.

Dat is een lijn, geen wet. Een ontstoken kies of een abces wacht niet op een gunstiger trimester; een onbehandelde ontsteking is voor moeder en kind een groter probleem dan de behandeling ervan. Cosmetisch werk en electieve grote trajecten staan aan de andere kant van diezelfde lijn: die kunnen wachten, en dus wachten ze.

Röntgen en verdoving: de vragen die u echt stelt

Hier zit de meeste onnodige angst, en tegelijk het meest voorkomende misverstand.

Een tandheelkundige röntgenfoto is een opname van het hoofd met een zeer lage dosis, waarbij de bundel nauw wordt begrensd en op het kaakgebied wordt gericht. De bescherming komt dus in de eerste plaats daarvandaan: van de vraag of de opname nodig is, en van hoe nauwkeurig hij wordt gemaakt. Wanneer een opname nodig is om te weten wat er speelt, is dat een andere afweging dan een opname die niets aan het beleid verandert. Die tweede categorie wordt tijdens een zwangerschap doorgaans uitgesteld – en dáár valt een driedimensionale planningsopname voor implantaten onder. Dat is geen spoed en het kan gewoon wachten.

Verdoving ter plekke is iets wat dagelijks bij zwangere patiënten wordt toegepast; sedatie en narcose zijn dat niet en worden uitgesteld tenzij er geen alternatief is. Over welk middel en welke hoeveelheid staat hier niets, want dat is een beslissing van degene die u behandelt, in afstemming met uw verloskundige of gynaecoloog.

Wat u wel zelf kunt doen: meld uw zwangerschap en de vermoedelijke bevallingsdatum bij élke afspraak, ook bij de mondhygiënist, en ook als u het vorige keer al gezegd heeft.

Medicijnen uit een koffer zijn hier een apart probleem

Dit is het punt waar een behandeling in het buitenland het scherpst botst met een zwangerschap. U komt terug met doosjes waarvan de merknamen hier niets zeggen, en juist pijnstillers en antibiotica kennen in de zwangerschap en tijdens de borstvoeding echte beperkingen.

Neem daarom nooit iets in uit die koffer voordat u het heeft voorgelegd aan uw verloskundige, huisarts of apotheker. Zorg bovendien dat u de kliniek niet alleen om merknamen vraagt maar om de werkzame stof, de sterkte en het schema, op papier of per e-mail. Met een werkzame stof kan een Nederlandse of Belgische apotheek iets; met alleen een buitenlandse handelsnaam begint een zoektocht op een moment dat u die niet wilt.

Datzelfde geldt voor het volledige dossier en de opnames. Hoe u dat opvraagt en waarom u er recht op heeft, staat bij uw röntgenfoto’s en dossier opvragen.

Vliegen, stollen en de kleine letters

Dan de reis zelf, en die heeft eigen regels die niets met uw gebit te maken hebben.

Luchtvaartmaatschappijen hanteren hun eigen grenzen: vanaf ongeveer achtentwintig weken vragen de meeste een verklaring van een zorgverlener, en rond zesendertig weken stopt het vervoer bij een eenlingzwangerschap doorgaans helemaal – bij een meerlingzwangerschap eerder. Die termijnen verschillen per maatschappij en veranderen, dus die leest u na bij de maatschappij waarmee u vliegt, niet hier.

Belangrijker is de stapeling. Zwangerschap verhoogt op zichzelf de kans op trombose. Langdurig stilzitten in een vliegtuig doet daar iets bij, en een chirurgische ingreep ook. Drie dingen die elk afzonderlijk te overzien zijn, komen in een behandelreis bij elkaar. Wat vliegen na een ingreep in de mond sowieso al betekent, staat bij vliegen na een ingreep in de mond.

Loop ten slotte uw verzekeringen na. Reis- en annuleringspolissen sluiten zwangerschapsgerelateerde complicaties vanaf een bepaalde week vaak uit, en een bevalling die eerder komt dan gepland is precies het scenario waarvoor u dekking wilt hebben. Zoek dat op vóór het boeken, niet erna.

Uw verloskundige staat hier vóór de kliniek

In Nederland wordt een zwangerschap zonder bijzonderheden begeleid door de verloskundige; is er een medische indicatie, dan gaat het naar de gynaecoloog. In België loopt het meestal via de gynaecoloog, soms samen met een vroedvrouw. Wie het in uw geval ook is: dat is de persoon aan wie u de vraag stelt of dit het moment is, en niet het aanspreekpunt van een kliniek dat uw dossier niet kent.

Krijgt u van zo’n kliniek te horen dat het ‘geen enkel probleem’ is, dan weet u alleen dat degene die dat zegt uw zwangerschap niet begeleidt. Meer van dat soort momenten staat in wanneer u beter niet kunt gaan.

Wat u in deze maanden wél kunt doen

Wachten hoeft geen stilstand te zijn, en dat is het bruikbaarste dat deze pagina te bieden heeft. Een groot deel van de voorbereiding op een behandeling vraagt geen ingreep en geen reis.

• Laat uw mond nakijken en de reiniging op orde brengen, zodat u straks niet begint met een achterstand.
• Vraag uw eigen dossier en uw bestaande opnames op, en bewaar ze digitaal op één plek.
• Laat een plan opstellen en leg de vragen voor die u toch al had, zonder iets vast te leggen.
• Zet in kaart wie de nazorg gaat doen als het straks zover is. Dat is de vraag die achteraf het lastigst op te lossen is.
• Regel het praktische deel: wie er straks meegaat, wie er thuis is, en hoeveel dagen u vrij kunt maken.

Zo komt u aan de andere kant van deze periode uit met een dossier dat compleet is en een besluit dat al doordacht is. Dat is aanzienlijk meer dan de meeste mensen hebben op het moment dat ze boeken.

Na de bevalling verschuift het raam opnieuw

Wie denkt dat de ruimte na de bevalling vanzelf terugkomt, komt bedrogen uit. Borstvoeding brengt zijn eigen vragen over medicatie mee, en een behandelweek in het buitenland betekent dagen weg van een pasgeborene, gevolgd door een tweede reis die er bij grotere trajecten hoe dan ook komt. Dat die tweede reis geen uitzondering is maar de regel, staat bij de tweede reis plannen vanuit Nederland.

De redelijke volgorde is daarmee geen ingewikkelde. Houd tijdens de zwangerschap uw mond gezond en behandel wat niet kan wachten, hier, dicht bij huis en bij de mensen die uw dossier kennen. Bewaar het grote werk voor een periode waarin u drie dingen tegelijk kunt: reizen, herstellen en terugkomen voor controle. Die periode komt, en hij komt met minder haast dan het nu voelt.