Jedzenie i picie z nakładkami ortodontycznymi

Ślina, której pod nakładką brakuje

W zwykłych warunkach ślina bez przerwy obmywa powierzchnię zębów i zobojętnia kwasy powstające po jedzeniu. Nakładka, która ciasno obejmuje zęby, zatrzymuje ten przepływ. Jeżeli pod nią dostanie się słodki albo kwaśny napój, nic go stamtąd nie wypłucze i pozostaje on przy szkliwie przez długie minuty, a przy popijaniu przez całe popołudnie nawet godzinami. Sok owocowy, napój gazowany, słodzona herbata czy kawa z cukrem tworzą więc pod nakładką warunki sprzyjające próchnicy i nadżerkom szkliwa, i to w miejscach, których przez przezroczyste tworzywo zwykle nie widać.

Podobny problem dotyczy aparatu stałego, tyle że tam pokarm zatrzymuje się wokół zamków; przy nakładkach obszar narażony obejmuje całą powierzchnię zęba przykrytą tworzywem. Nie oznacza to, że słodkie napoje są zakazane na cały czas leczenia. Oznacza tylko, że pije się je bez nakładek, a przed ich założeniem płucze się usta.

Herbata bez cukru, napoje zero i kawa z mlekiem

Właśnie te napoje wywołują najwięcej wątpliwości, bo wydają się bezpieczne. Niesłodzona herbata nie zawiera cukru, ale jest zwykle gorąca i barwi tworzywo, więc z nakładkami w ustach odpada z tych samych powodów co kawa. Napoje typu zero nie karmią bakterii cukrem, mają jednak kwaśny odczyn, a kwas zamknięty pod nakładką działa na szkliwo dłużej niż w ustach bez niej. Mleko i kawa z mlekiem zawierają cukier mleczny, choć nikt ich nie słodził. Ta sama zasada obejmuje piwo i wino, które łączą cukier lub kwas z barwnikiem. Wszystkie te przypadki prowadzą więc do tej samej odpowiedzi: nakładki na chwilę do pudełka, napój, płukanie, nakładki z powrotem.

Ciepło i kształt nakładki

Nakładki formuje się termicznie z cienkiej folii i ta sama cecha, która pozwala nadać im kształt, czyni je wrażliwymi na wysoką temperaturę. Gorący napój potrafi nakładkę lekko odkształcić, a odkształcona nakładka nie wywiera na zęby siły w sposób przewidziany w planie. Zmiana bywa niewidoczna gołym okiem, więc pacjent przekonuje się o niej dopiero wtedy, gdy nakładka przestaje dobrze przylegać. Z tego samego powodu nakładek nie płucze się gorącą wodą ani nie wyparza; do mycia wystarcza woda chłodna lub letnia.

Przebarwienia nakładek i zaczepów

Kawa, herbata, czerwone wino i intensywnie barwione napoje zabarwiają tworzywo, a z czasem także atachmenty, czyli niewielkie zaczepy przyklejone do zębów. Nakładkę wymienia się co kilka tygodni, więc jej przebarwienie ma ograniczony zasięg. Zaczepy zostają jednak na zębach przez całe leczenie i pożółkły zaczep widać w uśmiechu wyraźniej niż samą nakładkę. Jeżeli któryś z nich odpadnie, postępowanie opisuje tekst o odpadniętym atachmencie.

Czas noszenia topnieje w przerwach

Nakładki planuje się tak, by pozostawały w ustach przez 20 do 22 godzin na dobę. Każdy posiłek i każda kawa odbierają część tego czasu. Najwięcej traci się nie na obiedzie, lecz na drobnych przekąskach rozłożonych na cały dzień i na kawie sączonej przez godzinę przy biurku: każde z tych wyjęć kosztuje kolejne minuty, a do tego dochodzi czyszczenie zębów przed ponownym założeniem. Zbyt krótko noszona nakładka nie doprowadza zębów tam, gdzie powinny się znaleźć przed kolejną zmianą, co w praktyce wydłuża leczenie. Jedzenie w stałych porach i picie kawy od razu, a nie przez całe przedpołudnie, rozwiązuje oba problemy naraz: chroni szkliwo i czas noszenia.

Po posiłku, przed założeniem nakładek

1. Umyj zęby szczoteczką. Gdy nie ma takiej możliwości, przepłucz usta dokładnie wodą.
2. Opłucz nakładki chłodną wodą.
3. Załóż nakładki i sprawdź, czy dokładnie przylegają do wszystkich zębów.

Nakładki wyjęte na czas posiłku odkłada się do pudełka. Zawinięte w serwetkę wracają najczęściej do kuchni restauracji razem z talerzem, a zgubiona nakładka to przerwa w planie i dodatkowa wiadomość do kliniki.

Dzień podróży

Lot, lotnisko i przesiadki to najtrudniejszy moment dla każdej z powyższych zasad. Posiłek w samolocie oznacza wyjęcie nakładek w ciasnym fotelu, bez umywalki pod ręką, a kawa na lotnisku kusi, żeby wypić ją z nakładkami. Pomaga niewielki zestaw w bagażu podręcznym: pudełko na nakładki, składana szczoteczka, mała pasta i butelka wody do płukania. Wodę kupuje się dopiero za kontrolą bezpieczeństwa, a pastę pakuje w opakowaniu mieszczącym się w limicie płynów, żeby nie przepadła przy kontroli. Przy dłuższej podróży rozsądnie jest zabrać także poprzednią nakładkę z serii, bowiem w razie zgubienia bieżącej to ona pozwala utrzymać zęby w miejscu do czasu kontaktu z kliniką. Kiedy w ogóle wypadają wyjazdy przy leczeniu nakładkami i ile ich zwykle potrzeba, omawia strona o tym, ile trwa leczenie i ilu wyjazdów wymaga. Porównanie nakładek z aparatem stałym i koronami, także pod kątem kontroli w trakcie leczenia, zawiera strona o krzywych zębach i wyborze metody.