Stukje van uw kroon af, of de kroon gebarsten

Tot u bij een tandarts zit

1. Bewaar het losse stuk. Droog, in een doosje met een deksel. Het helpt bij de beslissing over herstel, en bij een nieuwe kroon zegt het iets over kleur en vorm.
2. Bescherm uw tong en wang. Snijdt een scherpe rand, druk er dan een klein bolletje was op, het soort dat voor beugeldragers bij drogist en apotheek ligt. Ga de rand niet zelf te lijf met een nagelvijl of schuurpapier.
3. Kauw aan de andere kant. Harde korsten, ijsblokjes en taai snoep maken een breuk groter.
4. Lijm niets zelf. Secondelijm en huishoudlijm horen niet in de mond, beschadigen het tandvlees en maken een latere reparatie moeilijker.

Is de kroon er in zijn geheel af gekomen, dan loopt de route iets anders; een losgeraakte tijdelijke kroon of brug heeft een eigen pagina, als de tijdelijke kroon of brug losraakt.

Herstellen in de mond: tot waar het gaat

Een klein afgesprongen hoekje dat buiten de kauwbelasting ligt, wordt vaak alleen gladgepolijst. Is het stuk groter, dan kan de tandarts het oppervlak voorbehandelen en het gat in de mond opvullen met composiet, hetzelfde materiaal als voor een witte vulling. Dat is een praktische oplossing die weinig tijd kost.

Er zit wel een grens aan. Composiet verkleurt sneller dan porselein en slijt sneller, zodat zo’n reparatie voorin na verloop van tijd kan opvallen. Op het kauwvlak van een kies, waar de kracht het grootst is, houdt een uitgebreide reparatie het meestal niet lang. Loopt de breuk door tot in het hart van de kroon, sluit de rand niet meer aan op de tand, of is de onderlaag van metaal of zirkonium zichtbaar geworden, dan is een nieuwe kroon de betrouwbaardere weg.

Waarom het gebeurde

De meest voorkomende oorzaak is nachtelijk knarsen of klemmen, vaak zonder dat de persoon zelf het weet. Daarnaast spelen mee: een beet die op die ene tand te zwaar leunt, een harde pit of een botje, een val of stoot, en een kroon die dunner is gemaakt dan het materiaal verdraagt.

Een nieuwe kroon krijgt dezelfde krachten te verduren als de oude, tenzij de oorzaak wordt aangepakt. Daarom hoort een tandarts bij een breuk de beet na te lopen en zo nodig een beschermplaat voor de nacht voor te stellen. Wie merkt dat de beet al vanaf het plaatsen niet goed voelde, vindt meer bij als de beet niet klopt na nieuw kroon- of brugwerk. Over knarsen zelf gaat knarsen en een opbeetplaat.

Werk uit Turkije: garantie en wie het herstelt

Is de kroon in het buitenland gemaakt, dan komen er vragen bij die u het best vóór de reparatie stelt, en niet erna. Een tandarts hier die aan het werk komt, grijpt in in iets dat een ander heeft gemaakt. Dat kan gevolgen hebben voor wat de kliniek daarna nog wil vergoeden of vervangen.

Stuur de kliniek daarom eerst een bericht met twee duidelijke foto’s van de breuk, een foto van het losse stuk naast een liniaal of munt, de elementnummers uit uw behandelplan en de datum van plaatsing. Vraag daarbij schriftelijk:

• of afgesprongen porselein onder de garantie valt, of alleen een volledige breuk;
• of de garantie vervalt als een tandarts in Nederland of België de kroon gladpolijst of met composiet herstelt;
• of de garantie schade door knarsen uitsluit, en wat er geldt als er geen beschermplaat is meegegeven;
• en, als vervanging in aanmerking komt: welke kosten dan voor uw eigen rekening blijven, zoals reis en verblijf.

Garantievoorwaarden sluiten schade door knarsen of een ongeval regelmatig uit. Dat is op zich te verdedigen, maar u wilt het zwart op wit hebben voordat u besluit. Wat er vooraf in een plan had moeten staan, leest u bij het behandelplan en wat erin hoort.

Daarna de praktische kant. Niet elke praktijk in Nederland wil aan werk uit het buitenland beginnen, en de redenen daarvoor zijn begrijpelijk. Welke routes er dan openstaan, staat bij wie herstelt tandwerk dat in het buitenland is gemaakt. Een tandarts hier kijkt in elk geval sneller en gerichter als u het behandelverslag en de röntgenopnamen uit de kliniek meeneemt.

Bij pijn of een losse tand eerder

Gaat de breuk samen met hevige pijn, een zwelling of een tand die beweegt, wacht dan niet op het antwoord van de kliniek en maak zo snel mogelijk een afspraak hier. Onder de kroon kan dan een wortel gebroken zijn of kan de zenuw erbij betrokken zijn geraakt, en dat vraagt een ander gesprek dan een hoekje porselein. Heeft de tand onder de kroon eerder een wortelkanaalbehandeling gehad, dan voelt u minder, en is een foto nog belangrijker.

Het losse stukje in het doosje is intussen het nuttigste wat u kunt meebrengen. Het beantwoordt op de stoel een vraag waar anders vijf minuten over gegist wordt.