Zwarte driehoekjes tussen de tanden na nieuw front

Driehoekige tanden maken driehoekige gaten

De vorm van uw eigen tanden telt zwaarder mee dan de meeste mensen vermoeden. Een tand die breed is aan de snijrand en smal toeloopt naar de hals, raakt zijn buurman hoog en laat onderaan vanzelf een wig open. Een tand met meer rechte zijvlakken raakt zijn buurman over een langere strook en sluit veel lager af.

Die vorm is deels aanleg en deels geschiedenis. Stonden uw voortanden ooit gedraaid of over elkaar heen en zijn ze rechtgezet, dan komt de smalle hals van beide tanden ineens naast elkaar te liggen en verschijnt de driehoek die er daarvoor verstopt zat. Datzelfde gebeurt bij nieuw kroon- of facingwerk zodra de nieuwe vorm op een ander punt contact maakt dan de oude.

En er is een derde route die vaak voor verwarring zorgt: een tandvleesbehandeling. Ontstoken tandvlees is gezwollen en vult de ruimte tussen de tanden op. Wordt de ontsteking behandeld, dan trekt die zwelling weg en komt het werkelijke niveau tevoorschijn. Dat voelt als achteruitgang terwijl het vooruitgang is. Waarom die behandeling toch eerst hoort te gebeuren, staat bij parodontitis vóór implantaten.

Bij wie ze te verwachten zijn

Dit is het deel dat vóór het slijpen op tafel hoort te liggen, want het is grotendeels te voorspellen:

Wie een of meer van deze punten herkent, hoort er vóór de behandeling over geïnformeerd te zijn. Dat is geen kleine lettertjes-kwestie: het hoort bij wat er in een plan staat, samen met de foto’s van de uitgangssituatie. Wat er verder zwart op wit in hoort, staat bij het behandelplan en wat erin moet staan.

De ruimte is niet alleen esthetiek

Het wordt meestal gemeld als een uiterlijk probleem, maar er zit een praktische kant aan die blijft.

Een open driehoek vangt eten. Niet af en toe, maar structureel en op dezelfde plek, en daarmee wordt hij ook een plek waar tandplak zich ophoudt. Flossen alleen volstaat daar niet meer; ragers in de juiste maat wel, en die maat laat u een keer opmeten in plaats van hem te gokken. Een rager die te groot is, duwt de papil verder terug en maakt het gat groter – een van de weinige manieren waarop u dit zelf kunt verergeren.

Daarnaast kan bij grotere openingen in het front lucht ontsnappen bij het spreken, wat hoorbaar is bij de s-klank. Dat went bij de meeste mensen binnen enkele weken, maar wie beroepsmatig veel praat, merkt het langer. En de blootliggende halzen kunnen gevoelig zijn voor koud, omdat het weefsel onder de glazuurrand zachter is en directer op temperatuur reageert.

Er zit dus een omslagpunt in dit onderwerp. Zolang het bij een uiterlijk detail blijft, is afwachten een verdedigbare keuze en vaak de verstandigste. Zodra de ruimte structureel eten vangt en het tandvlees eromheen rood blijft, is het een hygiënisch probleem geworden, en dan verandert de vraag van ‘wil ik dit zien’ in ‘kan ik dit schoonhouden’. Die tweede vraag weegt op termijn zwaarder, ook al is het de eerste waarmee mensen binnenkomen.

Wat er wél aan te doen is, en wat het kost

Er zijn echte opties, maar ze verschillen sterk in wat ze van uw tanden vragen:

• Het contactpunt verlengen met composiet. Er wordt tandkleurig materiaal tegen de zijkanten van beide tanden aangebracht, zodat ze elkaar lager raken en het gat kleiner wordt. Het vraagt weinig tot geen tandweefsel en is de minst ingrijpende route.
• Nieuw kroon- of facingwerk met een aangepaste vorm. Effectief, maar het betekent dat er opnieuw geslepen wordt, en elke ronde kost weer tandweefsel. Dat weefsel komt niet terug; waarom dat punt zo zwaar weegt, staat bij wat er onomkeerbaar is aan facings.
• Orthodontie. Tanden dichter bij elkaar zetten, soms in combinatie met het licht versmallen van de zijvlakken zodat de vorm minder driehoekig wordt. Dit duurt maanden en is meestal een traject voor wie toch al iets aan de stand wil doen.
• Roze keramiek of composiet. Bij grote defecten, doorgaans rond bruggen of implantaten, wordt het ontbrekende tandvlees nagebootst in materiaal.
• Chirurgisch de papil opbouwen. Dit bestaat, maar de voorspelbaarheid is beperkt en het wordt zelden als eerste voorgesteld. Een behandelaar die dit als zekere oplossing presenteert, belooft meer dan het vakgebied waarmaakt.

Over injecties in de papil wordt sinds enige tijd gepubliceerd. Het bewijs daarvoor is voorlopig beperkt en het effect lijkt niet blijvend; beschouw het niet als een gevestigde behandeling.

Wat geen oplossing is

Eén route ziet er logisch uit en is het niet: de kronen langer en breder maken zodat het gat gewoon verdwijnt. Wat er dan ontstaat, is een rand die over het tandvlees heen hangt, met een plek eronder die niet schoon te krijgen is. Dat ruilt een esthetisch probleem in voor een ontsteking, en die ontsteking zorgt op termijn voor nóg meer terugtrekking. Waar teruggetrokken tandvlees rond kronen verder toe leidt, staat bij terugtrekkend tandvlees rond kronen.

Net zo min is het een oplossing om hetzelfde werk nog een keer te laten maken zonder dat de onderliggende situatie verandert. Zit het bot lager, dan komt de papil niet terug omdat er een nieuwe kroon overheen gaat.

De vraag die vóór het slijpen gesteld hoort te worden

Bent u nog aan het oriënteren, stel dan deze vraag schriftelijk en bewaar het antwoord: heb ik botverlies of teruggetrokken tandvlees tussen mijn voortanden, en hoe komt de tandvleesrand eruit te zien na deze behandeling? Vraag er een foto van de huidige situatie van dichtbij bij, en laat de simulatie niet alleen de tanden zien maar ook het tandvlees.

Een behandelaar die dat gesprek met u voert en een driehoekje vooraf aankondigt, geeft u de kans om ja of nee te zeggen. Een behandelaar die alleen een reeks witte tanden laat zien en het tandvlees wegpoetst uit de simulatie, verkoopt u een verwachting die niet uitkomt. Precies dat mechanisme, in een breder verband, staat beschreven bij spijt van facings.

Is het werk al gedaan, dan is de eerste stap bescheidener dan u denkt: laat de maat van uw ragers bepalen, laat de openingen vastleggen op foto met een datum, en bespreek pas daarna of er iets moet veranderen. Een deel van de driehoekjes wordt in de maanden erna nog iets kleiner doordat het tandvlees terugkomt na de behandeling. Dat oordeel valt dus niet in week twee.