Tandvleestransplantatie: pijn en herstel in het verhemelte

Wit of geelachtig beslag hoort bij de genezing

In de eerste dagen komt er over de wond een zacht, wit tot geelachtig laagje te liggen. Dat is fibrine, het eiwitnetwerk waarop nieuw weefsel groeit. Het ziet er in de spiegel uit als een infectie, en daarom schrikken mensen ervan. Het is het tegenovergestelde: zo hoort een open wond in de mond te genezen.

Laat dat laagje met rust. Niet wegpoetsen, niet wegschrapen, niet met de tong aftasten. Na verloop van dagen wordt het dunner en komt eronder roze, glanzend nieuw weefsel tevoorschijn. Een wat onaangename geur uit de wond is in deze fase ook gewoon.

Het doorzichtige plaatje over het verhemelte

In veel gevallen maakt de behandelaar een dun, doorzichtig plaatje dat over het verhemelte past. Dat doet drie dingen tegelijk. Het schermt de wond af van de tong en van het eten, het geeft een lichte druk die nabloeden tegengaat, en het maakt eten een stuk minder pijnlijk.

Hoe lang u het draagt, of het ’s nachts in mag blijven en hoe u het schoonmaakt, verschilt per behandelaar en per wond. Laat die instructie op papier zetten voordat u de kliniek verlaat. Een plaatje dat thuis in een la belandt omdat niemand meer weet of het nog moest, beschermt niets.

Eten en drinken in de eerste week

Zacht en lauw of koel is de richting. Yoghurt, soep die niet meer heet is, puree, roerei, zachte pasta. Wat de wond raakt of openhaalt, laat u een paar dagen staan: hete dranken, scherp gekruid eten, chips, knapperig brood, toast. Kruimels en scherpe randen tegen een open plek in het verhemelte voelen als schuurpapier.

Een paar dingen die meer helpen dan ze lijken:

• Drink uit een glas in plaats van met een rietje; zuigen zet de wond onder druk.
• Kauw zoveel mogelijk aan de kant waar het transplantaat niet zit.
• Laat de tong en de vingers weg van het verhemelte, zodat het beschermende laagje blijft liggen.
• Roken vertraagt de genezing in het verhemelte net zo goed als bij het transplantaat zelf.

Wat er verder in de eerste periode na een ingreep bij u thuis speelt, staat bij de eerste twee weken thuis.

Bloeding: wat mag wachten en wat niet

Een roze waas in het speeksel op de eerste dag is normaal. Bloedt de wond duidelijk, dan drukt u er vijftien tot twintig minuten onafgebroken op: met een schoon, vochtig gaasje, of met het plaatje erin als u dat heeft gekregen. Niet tussendoor kijken of het al gestopt is, want dan begint u opnieuw.

Stopt de bloeding na die vijftien tot twintig minuten druk niet, of blijft ze uw mond vullen, wacht dan niet af. In Turkije gaat u naar de spoedeisende hulp van het dichtstbijzijnde ziekenhuis. In Nederland belt u meteen de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenpost, die zo nodig naar de spoedeisende hulp verwijst; in België belt u 1733 of gaat u rechtstreeks naar de spoedgevallendienst. Laat de kliniek die de ingreep heeft gedaan het daarna weten. Krijgt u het benauwd, of wordt u verward of ongewoon suf, bel dan direct 112 en ga niet zelf naar het ziekenhuis.

Andere signalen die dezelfde week om een controle vragen: lichte verhoging, een zwelling die na de derde dag nog groter wordt, pus uit de wond, of pijn die elke dag toeneemt in plaats van afneemt. Breidt een zwelling zich uit naar het oog of de hals, wordt ze snel groter, zwelt de mondbodem op of komen er hoge koorts of slikklachten bij, dan geldt dezelfde route als bij een bloeding die niet stopt. Een licht doof gevoel in het verhemelte dat weken aanhoudt, komt bij een deel van de mensen voor en neemt meestal geleidelijk af. Noem het wel bij de controle.

Met een wond in het verhemelte naar huis vliegen

Voor de meeste mensen die in het buitenland zijn behandeld, valt de terugreis midden in de eerste week, en daar is een wond in het verhemelte meestal geen beletsel voor. Het is een oppervlakkige plek die met het drukverschil in de cabine weinig te maken heeft, anders dan bijvoorbeeld een sinuslift. Wat wel telt, is dat u op de reisdag alles bij de hand heeft om een bloeding zelf te stoppen. Wat daarvoor in de handbagage hoort, staat bij vliegen na een ingreep in de mond.

Drie dingen maken de reis rustiger:

1. Het plaatje in de handbagage, in een doosje, niet in de koffer.
2. Een paar schone gaasjes, en water om het plaatje af te spoelen.
3. Zacht eten voor onderweg; het aanbod op vliegvelden en aan boord is zelden lauw en zelden zacht.

Neem voor thuis de nazorginstructies mee en een contactpunt in de kliniek dat ook na uw vertrek reageert. Vraag er ook naar wanneer en door wie de hechtingen verwijderd worden, als die er zijn. Loopt dat mis en moet u onderweg of kort na aankomst iemand zoeken, dan helpt wat te doen bij een spoedgeval tijdens de behandelreis om de volgorde van bellen op een rij te hebben. Een tandarts thuis die weet welke techniek er is gebruikt en wanneer, kan in vijf minuten zien of de wond op schema ligt.